Шинэ үеийн залууст

Аагим халуун зуны өдөр Ижил мөрний эргийн торгон шар элсэн дээгүүр хөлөг онгоц чирэн зүтгэх ноорхой  эрс... Энэ бол Репиний “Хөлөг онгоц чирэгчид” буюу “Ижил мөрний барлагууд” зураг. Уран зургийг ойлгож уншдаг  хүмүүс энэхүү  зураг бол хүн төрөлхтөний бүтээсэн нэгэн сод бүтээл гэдгийг нэгэн дуугаар батлах байх. Дунд сургуульд үзэж байсан дүрслэх урлагийн номон дээр маань энэ зургийг мэргэжлийн хүний нүдээр уншсан тайлбарыг уншиж байж л, энэ зураг бол үнэхээр сайн бүтээл юм гэдгийг  ойлгож билээ. 

Арван нэгэн эр арван нэгэн өөр ертөнц, арван нэгэн өөр амьдралаа чирэн яваа төрх нүдэнд минь тусдаг. Тэдний чирч яваа аварга том хөлөг бол амьдрал юм. Түүний нүсэр хүнд их биенд гоо сайхан, зовлон гуниг, сүр хүчин, баян хоосон бүхэн багтаж байгаа. Энэ бол миний л ойлголт, дүгнэлт.   Харин энэ зургийг харсан анхны мөчөөс л сэтгэлд буусан, хэзээ ч хариултыг нь мэдэж чадахгүй нэгэн асуулт байдаг нь эдгээр ядуу эрс хүнд ажлаа дуусгаад оройн сэрүүнд хаашаа зүглэх бол гэсэн асуулт.  Хачин санагддаг юм. Хамгийн эхэнд зүтгэж яваа хижээл насны хоёр эр бол юм үзэж нүд тайлсан толгойнууд байх гэж би боддог. Энэ хоёрт магадгүй ар гэр, эхнэр хүүхэд гэж байхгүй байж магад. Оройхон тийшээ хүнд ажлын алжаалаа тайлахаар тамхины утаа  суунагласан, дэнгийн бүдэг гэрэл сүүмэлзсэн уушийн газар орон том шавар аяганд шар айраг дүүргэн сэтгэл хангалуун залгилах байхдаа гэж  төсөөлдөг. Дунд хавьд зогсож буй цагаан арьстай өндөр цагаан залуу бол эдний эгнээнд элсээд удаагүй байгаа хүн. Цаашид ч удна гэдэгт би эргэлздэг. Магадгүй боломжтой айлын бодлогүй нэгэн танхи жаал байж магадгүй юм. Өчүүхэн зүйл дээрээс гэрийнхэнтэйгээ марган энд үйлээ үзэж буйдаа дотроо ихэд харуусан, эргээд очмоор байвч нэрэлхүү зандаа л баригдаад байгаа болов уу гэмээр. Энэ хүн ажлаа дуусгаад үе тэнгийн баян найзууд дээрээ очин өөрийн хүч хөдөлмөрөө “боломжийн” амьдарч байгаагаа гайхуулан ярьж тамхи татан сууна биз.  Гаанс зуусан өндөр хүзүүтэй хөрслөг эр бол Франц, Итали орчмоос олон жилийн өмнө цагаачилж ирсэн нэгэн гэж төсөөлөгддөг.  Түүний талаар хаа нэг хов жив яригдахаас илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл энэ орчны хүмүүст огтхон ч байхгүй нууцлаг нэгэн гэдэгт би итгэлтэй байдаг. Өөр олон зүйлийн төсөөллөө бичмээр байвч урлагийг арай ч ийм амарханаар тайлбарлагдаггүй байх гэж бодохын үүднээс үгээ татъя. Мэддэг нэг нь мэдлэгээ харамгүй түгээнэ бизээ.

Блогтоо бичлэг нийтлэлгүй нэлээд уджээ. Харин өнөөдөр “Эзлэгдсэн байшин” дотуур тэнэж яваад эрхэм Анжигайн санал болгосон нэгэн номыг бага байхдаа хальт уншиж байснаа эргэн дурсаж хэдэн өгүүлбэр хэлхэхээр болов. Блогоо дөнгөж нээгээд “Далайн хөвөөний алаг хав толгой”-н тухай бичиж байсан билээ. Тэр мундаг зохиол Чингиз Айтматовынх байсан. Өнөөдөр би тэр агуу зохиолчын “Цаазын тавцан” зохиолыг уншсанаа, дүр дүрээр нь сэргээн санаж байна. 



Цаазын тавцанг дунд сургуулийн тавдугаар ангийн жаал байхдаа нэг удаа уншсан ч тухайн үедээ гайхамшигийг мэдрээгүйн учир нь миний балчир ухаан тэр агуу бүтээлийг хүлээн авах бэлтгэлгүйд байсан болов уу. Бидний цусан төрлийн энэ их зохиолчын бүтээлээс “Цайран харагдах хөлөг онгоц”, “Далайн хөвөөний Алаг хав толгой”, “Цаазын тавцан”  гурвыг л уншсан ч Хүн-хүн болон  Хүн-Байгалийн харьцааг уран гоёор илэрхийлж чаддаг зохиолч түүнээс өөр байхгүй гэдгийг аргагүй мэдэрдэг билээ. Арван хоёр жилийн өмнө нэг удаа уншиж түүнээс хойш дахин нээж хараагүй болохоор Цаазын тавцан тийм ийм утга санааг өгүүлсэн зохиол гэж хэлж мэдэхгүй байна.  Гэхдээ л тэр үед  зэрлэг олсонд мансууран, галт тэрэгнээс шидүүлж буй Авдийн хувь заяа, Хүнд хядуулсан үрсээ санан хүний хүүхэд хулгайлж буй Акбара чоно,  нялх балчир хүүхдээ чонотой хамт буудчихаад тэврэн уйлж суугаа нударган Бостон, мөнх цаст уулын мөсөн хавцалд үүрд үлдсэн Эрназар нарын тухай нэг хэсэгтээ л бодлогоширч билээ. Агуу бүтээл миний оюунд гэрлээ түгээж байсан нь тэр байх. Энэ номноос хойш номыг үзэгдэлд нь баясаж биш утга санаанд нь уусаж унших хэрэгтэйг ойлгосон доо. Одоо нэг уншвал анхныхаас арай өөр байх биз гэж бодно.  Энэ номыг элээж явсан уншигчид сэтгэгдэл үлдээнэ бизээ.

Монголын болон дэлхийн түүхэнд балрашгүй ул мөрөө үлдээсэн суут хүмүүсийн талаар бичиж байхаар шийдсэн боловч Юкио Мишимагаас хойш огт бичлэг оруулсангүй байсаар өнөөг хүрлээ. Харин одоо миний үеийнхэн байтугай Монгол улс мартах шахаад буй нэгэн хүний тухай өөрийнхөө мэдэхийн хэмжээгээр бичье хэмээн бодож сууна. Миний үеийн багачуудын шүтээн бол Брюс Ли, Жан Клауд Вандам,Слевистер Сталоне, Жет Ли гэх мэт гадны кино жүжигчид л байлаа. Одоо бол Чан ву, Жангум,Ким Ин Ха, Унжэ гэх мэт хүмүүс миний дүү нарын мөрөөдөл, шүтээн байгаа нь нууц биш. Харин миний аав ээжийн насан дээр бол
Дандар баатар дайраад ирлээ
Дайсны цэргүүд зугтаад одлоо хэмээн дуулдаг байсан гэдэг.
Лодонгийн Дандар гэж нэг баатар Халхын голд Японы түрэмгийлэгчидийг бут цохиход том гавъяа байгуулсан юм гэнэлээ гэхээс нэг их илүүг миний үеийнхэн сайн мэдэхгүй нь харамсалтай. 1935 онд цэрэгт татагдан ирсэн залуу Тамбовын морин цэргийн сургуулийг төгсч эх орондоо эргэж ирэхэд зүүн хязгаарт дайны утаа үнэртээд эхэлчихсэн байж. Халхын голын дайн гучин есөн онд эхэлсэн боловч үүнээс гурван жилийн өмнө Монгол улсын баатар Ш.Гонгор Булан дэрсэнд түүхт ялалтаа байгуулчихаад байсан юм.
Ийм л эгзэгтэй, эргэлзээтэй, түгшүүртэй үед Корпус командлан захирагч Г.К.Жуков залуухан дэслэгч Дандарт Тамсагийн зургадугаар морьт дивизийн арван долдугаар морьт хороог хүлээлгэн өгсөн байдаг.

                                  Дэслэгч Л.Дандар алаг морьтойгоо. 1939 он

Нас залуу, эр зориг, эрдэм ухааныг цогцлоосон залуухан дарга хорооныхоо дайчдыг болд шиг хатааж байтал 1939 оны хаврын халуухан өдрүүд эхэлж тавдугаар сарын 28-29 нд болсон аймшигт тулаанд Дивизийн дарга Шаарийбуу, Улстөрийн удирдагч Гэлэгбаатар нарын зэрэг олон эрс алтан амиа эх орныхоо төлөө өргөж Дэслэгч Дандарын удирдсан хороо дайсанд хүнд цохилт өгөн ялалт байгуулж Дандарыг Байлдааны Гавъяаны улаан тугийн одонгоор шагнасан байдаг. Гэвч үүгээр Дандарын гавъяа тасраагүй юм. Хорооныхоо тагнуулчдад заавал амьд хэл олзолж ирэхийг даалгадаг байсан дарга тагнуулчид нь заримдаа амьд хэл олзолж чадалгүй ирэхэд өөрөө тагнуулд явах нь бас их байж. Нэгэн удаа тагнуулын ажиллагааны үеэр Их Наран улсын Квантуны Армийн дэд хурандаа Азума гэгчтэй халз тулгаран амьдаар олзлохын тулд дээр дороо орон ноцолдож аргагүйн эрхэнд гар буугаар буудан хороогоод бичиг баримт,стратегийн зураг зэрэг үнэт мэдээллийг олж дайны явцыг хурдасгахад том нөлөө үзүүлсэн байдаг. Энэ мэт олон баатарлаг ялалт, эр зориг, гавъяаг нь үнэлэн баатар цолонд тодорхойлоход Маршал Х.Чойбалсан Дандарт зүгээр нэг баатар өгч болохгүй дээр нь Гарамгай гэдэг чимэг нэм хэмээн тушааснаар Монгол цэргийн түүхэнд эхний бөгөөд эцсийн удаа Монгол Улсын Гарамгай Баатар цолтон төрсөн гэдэг.



                         Залуухан баатар Л.Дандар

Дандар баатрын гавъяа зөвхөн Халхын голын түүхт ялалтаар өндөрлөөгүй юм. Тэрээр 1945 оны Чөлөөлөх дайнд Дэд хурандаа цолтойгоор оролцон баатарлаг ялалтыг байгуулсан байна.
Дандар баатрын суу алдар зөвхөн Монголдоо түгсэнгүй түүнийг ЗХУ ын баатар цолоор шагнахаар Оросын талаас хүсэлт гаргахад Монголын талаас зөвшөөрөөгүй гэдэг. Хэтэрхий гэмээр чигч шулуун шударга зан чанар, аймшиггүй хатан зориг, агуу их алдар суу нь тухайн үедээ зарим эрх бүхий хүмүүст гай болдог байсан тухай мэдээлэл ч олддог.
Эр хүн туг ч барьдаг, тугал ч хариулдаг гэгчээр баатрын маань амьдралын замнал дандаа дардан цагаан байгаагүй юм. Шорон оронгоор хүртэл явж, хоригдол байхдаа харгалзаж байсан олзны Япон цэргүүдээ ажил хийж чадахгүй байгааг нь шууд бууддаг байсан, Оросын нэгэн генералыг найрын үеэр буудсан зэрэг мэдээллүүд олны хэл дамжин яригддаг ч Дандар баатар өөрөө энэ тухай үгүйсгэсэн байдаг юм билээ.
Энэ хүний ял гавъяа хоёрыг бид хичнээн шүүн ярилцавч нэг л зүйл маргаангүй үнэн юм.
Энэ бол Монгол Улсын Гарамгай баатар Хурандаа Лодонгийн Дандар нь Монгол улсын халдашгүй дархан байдал,бүрэн эрхийн төлөө амь биеэ үл хайрлан тэмцсэн түүхт баатар, балрашгүй гавъяатан мөн билээ.

Бүх урлагийн дотроос хамгийн агуу нь кино урлаг. Өнгөрсөн амралтын өдөр гарсан “Бэхэн зүрх” гэдэг киног үзэхэд л энэ үг санаанд шууд бууж байна. Энэ киноны утга санаа их энгийн хирнээ их зүйлийг хүнд хэлж чаджээ гэж би хувьдаа дүгнэлээ. Үлгэрийн утга санаатай хүүхдийн кино боловч бага насны хүүхдүүд энэ киноны утгыг бүрэн ойлгох эсэх талаар эргэлзэж байна. Мөнгөн хэлт хэмээх залуу, түүний охины амьдралын нэгээхэн хэсгийн тухай өгүүлдэг.

Уг киноны гол дүрийн залуу болох Мөнгөн хэлт болон түүний охин хоёр “Бэхэн зүрх” номыг чанга дуугаар унших бүрийд уг номны баатрууд амилан гарч ирж өөрсдийн ирээдүй, хайр дурлалынхаа төлөө аав охин хоёрыг барьцаалан авна. Ухаан орсон цагаасаа л эхдээ хаягдсан мэтээр ойлгож ирсэн охиндоо Мөнгөн хэлт охиноо багад нь “Бэхэн зүрх” номыг уншиж өгөх үеэр ээжийг нь романы баатрууд хулгайлан одож, оронд нь “Галаар наадагч ” хэмээх хүн оронд үлдээд байгаа тухай ярьж өгсөнөөр энэ киноны гол хэсэг өрнөдөг. Үлгэрийн, хүүхдийн кинонд дургүй хүмүүс зөндөө байдагтай би санал нийлнэ. Харин номыг үнэлдэггүй, үзэн яддаг, нойрны эм болгож хэрэглэдэг хүмүүст хандаж энэ киног үзэхийг зөвлөж байна. Арвин баялаг төсөөлөлтэй хүн юунд ч хүрч болдог тухай энэ кинонд өгүүлдэг. Харин гайхамшигтай төсөөллийн орноор аялуулдаг мөрөөдлийн хөлөг онгоц бол яалт ч үгүй ном гэж би боддог. Миний үеийн залуус номыг ойшоож үзэхгүй байгаа нь өөрт нь болоод улс эх оронд маань халтай юм. Хүссэн хүсээгүй Монгол улс бидний нуруун дээр буух цаг ирж байна. Харин залуус бидний сэтгэхүйн цар хүрээ хумигдмал байвал энэ улс орныг харийнхантай хувааж үүрэх болно гэдэг одоо хэнд ч тодорхой болж эхэлж байна. Өнөөдөр монгол улс Оюутолгойг алдсан. Энэ бол ялигүй жижигхэн хэсэг. Ирээдүйд эх орноо алдахгүйн тулд залуус бид бэлэн байх хэрэгтэй, хүчтэй байх хэрэгтэй. Энэ зуунд хүч чадал гэдэг зэр зэвсэгэнд биш, булчин шөрмөсөнд биш зөвхөн оюун ухаанд оршино. Энэ зуунд тархины нь түгжээ мултарсан ард түмэн л цойлон гарч ирнэ. Ийм учраас миний үеийн залуус боловсролтой байх хэрэгтэй. Мэдлэгтэй байх хэрэгтэй, мэргэжилтэй байх хэрэгтэй хамгийн гол нь боловсролтой байх хэрэгтэй. Үүний төлөө ном унших хэрэгтэй гэж би боддог. Миний мэдэхээр “Бэхэн зүрхт” кино нь ном сурталчилсан дэлгэцийн хоёрхон бүтээлийн нэг. Нөгөө нь алдарт “Титаник”-киногоор дэлхийд танигдсан жүжигчин Кэт Винслетийн гол дүрд нь тоглосон “Уншигч” (Reader) кино. “Уншигч” киноны тухай дараа нийтлэх болно. Харин аав охин хоёр хулгайлагдсан ээжийгээ номын ертөнцөөс эргүүлэн авчирч чадах болов уу? Та киноноос хараарай.

“Ном бол ертөнцийг харах цонх” хэмээн тодорхойлсоныг өөрийнхөөрөө
“Ном бол алганд багтах аугаа их ертөнц юм” хэмээн зоригтойгоор засварлъя.

Учир нь энэ ертөнцийн элдэв учрал, эрээн бараан, гэрэл гэгээ, зовлон гуниг, зол жаргал бүгд номонд багтжээ. Иймээс би зуун зууныг дамжин хүн төрөлхтөнийг хүмүүжүүлж, хүн болгож ирсэн романуудаас цухасхан дурдахаар шийдлээ. Дэлхийн аль ч орны номыг шимтэн уншдаг уншигчаас “Хамгийн шилдэг нь аль вэ?” хэмээн асуухад нэгэн дуугаар нэрийг нь дурдах эдгээр зохиолуудыг бичсэн зохиолчид хэрэв төрөөгүй байсан бол өнөөдөр дэлхий дахины  хөгжил арай өөр байж, бидний агуу гэж үнэлдэг хүн төрөлхтөний түүхэнд арилшгүй мөрөө үлдээсэн суут хүмүүсийн ихэнх нь байхгүй байсан гэж би баттай хэлнэ. Яагаад гэвэл тэд амьдралын зам мөрөө номоор заалгасан.  Ингээд би бие хүн болон төлөвшихөд хэрэгтэй, заавал унших номны зах зухаас нэрлэж байна.

• ·         Ахмад Грантын хүүхдүүд

• ·         Усан доогуур хорин мянган бээр аялсан нь

• ·         Нууцат арал

Зөгнөлт зохиолын хаан гэгдэх Жюль Верний бүтээлүүдийн сор болсон гурван зохиол. Дээр бичсэн дэс дарааллын дагуу уншвал та олон гайхамшигт адал явдал, нээлттэй биеэр учрах мэт кайфийг авах болно. “Сарруу аялсан нь”, “Дэлхийн гүнрүү аялсан нь”, “Хатан авхайн таван дүнчүүр өв” зэрэг зохиолууд нь бас өндрөөр үнэлэгддэг.     XIX зууны үеийн  ШУ-ны уран зөгнөлүүд  Хорьдугаар зуунд наяад хувь нь биеллээ олсон байдаг нь уг романы зохиолч ямар агуу их эрдэм мэдлэгийн өвтэй хүн байсныг гэрчлэнэ.  Эхний хуудсыг нь нээнгүүт гайхамшигийг нь мэдэрч  эцсийн хуудсыг хаатлаа амтанд нь орж шимтэн уншдаг эдгээр номнуудын талаар “рекламдах” илүүц гэж бодож байна.

•     Монте Кристо гүн

•     Шадар гурван цэрэг

Их зохиолч Александр Дюмагийн зохиолуудруу орж ирж байна. Дэлхийн романтизмийн хааны маань дээрх хоёроос гадна “Баржелон бээл”, “Хорин жилийн хойно” зохиолууд дэлхийн  сонгодогуудын тоонд ордог. XVII-XIX зууны Парисын төдийгүй Европын нийгмийн амьдралын талаар өгүүлэх энэхүү бүтээлүүдийг  үе үеийн уншигчид хувийн номын сандаа тахин дээдэлсээр  өнөөг хүрч байгаа чансаатай бүтээлүүд билээ.

•       Морь унасан толгойгүй хүн

•         Цагаан бээлий

•          Зоригт анчин бүсгүй

•          Оцеола баатар

•         Зоригт анчин багачууд

•         Хурлийз бүсгүй

Америкийн алдарт зохиолч Майн Ридийн эдгээр бүтээлүүд зарим нь дэлхийн сонгодогуудын тоонд ордоггүй ч зууны бестселлерээр тодорсон дэлхийн шилдэг романууд. Энэ дундаас “Морь унасан толгойгүй хүн”, “Оцеола баатар” хоёрыг номын хорхойтон хүн бүр сайн мэднэ.

• ·         Робинзон Крузо

Даниел Дефо өвөөгийнхөө ганц сор бүтээлийг энд дурдалгүй өнгөрч болохгүй бизээ. Адал явдал хайгч, зоригт аялагч маань эзэнгүй арал дээр олон жилийг ганцаараа өнгөрөөж амьдралаа бүтээж буйг нүдэнд харагдтал урнаар дүрсэлсэн энэхүү зохиол бол хүүхэд насанд минь гэрэлтэн харвасан бас л нэгэн тод “од” билээ. Тэнгэрт бус дэргэдээ байгаа тэр одыг шүүрээрэй хэмээн зөвлье.
Эцэст нь Эрнест Хэмингуэд нэр хүндэт Нобелийг шагналыг дагуулж ирсэн "Өвгөн тэнгис хоёр"-ыг дурдъя. Бага буурай орны баялагийг том аварга "загас"-нууд хэрхэн булаан дээрэмдэж буйг ёгтлон харуулсан энэ зохиол бол дэлхийн утга зохиолын нэгэн том өв билээ.

Цааш нь дурдаад байвал жагсаалт маш урт болох боловч энэ хүргээд түр өндөрлье. Эдгээр ном бол хүн бүрийн унших дуртай, баатруудынх нь оронд өөрийгөө тавин төсөөлж кайф авдаг гайхамшигт бүтээлүүд бөгөөд эдгээр романуудаас сэдэвлэн бүтээсэн тайз дэлгэцийн олон олон бүтээлүүд байдаг ч зохиол шигээ алдаршсан нь үгүй билээ. Киног бид найруулагчийн сэтгэлгээ, жүжигчний чадвар зэргээс шалтгаалан янз бүрийн сэтгэл ханамжийг хүртдэг бол ном уншиж буй хүн номынхоо үйл явдлаар өөрийнхөө төсөөллийн орон зайд киногоо бүтээж “үздэг”. Тийм ч учраас ямар ч шилдэг кино бүтлээ гээд эх зохиолоо гүйцдэггүйг номын хорхойтнууд маань мэдэх билээ. Намайг номын амтанд оруулсан бие төлөөлөгчдийг энд цухасхан дурдлаа.  Уншаагүй хүмүүс нь уншаасай, гайхамшигийг мэдрээсэй гэж хүсэж байна.

Номыг жинхэнэ утгаар нь уншиж, номтой нөхөрлөж явсан хүүхэд насандаа би диваажинд амьдардаг байлаа. Капитан Немотой усан доогуур 20000 бээр аялж, ахмад Грантын хүүхдүүдтэй аавыг нь хайлцаж, Оцеола баатартай индиан омгуудын эрх чөлөөний төлөө тэмцэж, Монте Кристо гүнтэй Иф цайзад галзууртлаа шаналж, аймшигтайгаар өшөө авалцаж, гайхамшигтай тусыг бусдад үзүүлж, Жек Лондоны зохиолын баатруудтай “Аниргүй цагаан дайдаар” нохой чаргатай аялж явахдаа би үнэхээр диваажинд амьдардаг байжээ.

Агуу эрдэмтэн Архимед хий, шингэний өргөх хүчийг нээчихээд "эврика эврика" буюу оллоо оллоо хэмээн хашгирч баярласандаа нүцгэн гарч гүйж байсан бол В.И.Ленин "Сарны сонат"-ыг сонсоод -Хүн төрөлхтөн ийм гайхамшгийг бүтээчихсэн юм гэж үү хэмээн уулга алдаж байсан гэдэг. Хүн бүр л амьдралдаа ийм нэгэн гайхамшигийг олж нээдэг нь зүйн хэрэг. Би анх дунд сургуулийн тавдугаар ангийн жаал байхдаа А.Дюмагийн "Монте Кристо гүн" романыг уншаад "эврика эврика" гэж хашгирч гүйгээгүй ч хэрэндээ өндөр сэтгэгдэлтэй үлдэж байсан нь одоо ч хэвээрээ байна.

Монте Кристо гүнтэй  "уулзчихаад" сэтгэл дундуур номоо хааж байгаа хүнийг би харж байсангүй нь энэхүү романы чансааг тодорхойлох бизээ. Цагаан цаас шиг хиргүй тунгалаг сэтгэлтэй "Фараон"онгоцны ахмадын туслах Эдмон Дантес гэгч залууг атаархаж үзэн ядсан, Данглар, Фернан, Кадрусс нар улс төрийн хар хэрэгт гүтгэж,  шүүгч Вильфор буруугүйг нь мэдэж байвч  арьсаа хамгаалан бүх насаар нь гянданд хорих ялаар шийтгэдэг. Харанхуй шоронд хэдэн жилийг ганцаараа өнгөөрөөж цөхөрсөн Дантес дээр хажуу өрөөнийх нь эрдэмтэн ширээт лам орж ирсэнээр романы баатар маань  өөрийнхөө юуны учир шоронд орох болсны учрыг нарийн тодорхой мэдэж аван буруутан эдгээдүүдээс хайр найргүй өшөө авахаар тангараглана. Аймшигт шоронд эцэг болсон ламтан үхэхэд хүүрийн шуудайд нь орон оргосноор баян чинээлэг, эрдэм мэдлэг төгс араатан эрх чөлөөтэй эргэн золгодог. Харамсалтай нь түүний гянданд байсан арван дөрвөн жилд хайрт аав нь өлбөрч үхэн, сүйт бүсгүй нь өөрийг нь гүтгэсэн Фернаны эхнэр болон одсоныг сонсоно. Алдар нэр, атаа хорсол хөрөнгө чинээ, хайр дурлалаас болж түүнийг харанхуй Иф цайзад хорьсон хүмүүсээс үүрд алдсан аз жаргал, зовлон гуниглалынхаа өшөөг аймшигтайгаар авч байгаа нь романы оргил хэсэг юм. Эдмон Дантес бэрхшээлийн цаана бэлэг гэдэг үгийг баталж Иф цайзаас “жинхэнэ хүн” болон гарч ирж буйг уншсан олон сая уншигч жинхэнэ хүн болох замаа олдог гэж бодохоор цаг хугацааг туулсан сонгодог бүтээлүүд яалт ч үгүй хүн төрөлхтөний оюуны их өв юм гэдгийг ухаарах юмаа. Уншсан хүний ухаан тэлж, сонссон хүний сонор баясмаар энэ их бүтээлийн талаарх сэтгэгдлээ хуваалцахыг та бүхнээсээ хүсэж байна.

Хар нүх хэмээх хачин нууцлаг, аймшигтай их хүчин чадлыг агуулсан, аварга оддыг хүртэл өөртөө татан залгидаг сансрын биет байдаг тухай би http://ereeverhuraavar.blog.banjig.net/ блогтоо цухасхан дурдаж байсан билээ.
Харин энэ удаад хар нүх гэсэн нэртэй богино хэмжээний киног оруулж байна. Гурван минут орчим урттай боловч маш ихийг ухааруулж өгсөн кино гэж би боддог.Хүний хүсэл шуналыг үүн шиг уран гоё үзүүлсэн бүтээлийг би санахгүй байна. Өөрийнхөө сэтгэлд буй "шунал" хэмээх хар нүхэнд сорогдон татагсаны харгайгаар хүнтөрөлхтөний түүхэнд олон аймшигтай хар дуртатгалууд үлдсэн байдаг.Харин өнөөгийн бид технологийн дэвшил, хорон санаа хоёрынхоо хар нүхэнд унаж соёл иргэншил сүйрэлд орж болохыг харуулсан энэхүү бүтээл олон кино наадмаас нэр хүндтэй шагналуудыг хүртсэн билээ.